Жав гуай, нар ханын толгойд тусаж байхад нүдээ нээлээ. Зовхи нь хөх няц болон хавагнаж ухархайдаа хонхойн ширгэсэн гэрэлгүй нүдээр гэрийн доторхийг тойруулан харах гэж ихэд хүндэрсэн толгойгоо арайхийн эргүүлэв. Хянган хамрын самсааны мөгөөрс нэвт гэрэлтэн шанааны нь яс арьсаа цоо татах бий гэмээр ёрдойжээ. Царайны нь өнгө энэ нүгэлт ертөнцөд амьдрах өдөр тоотой хүн гэдгийг илтгэнэ. Яс арьс болсон гараараа орны хөлөөс уясан татуурганаас чангааж байж биеэ хагас эргүүлээд явган ширээн дээрх шаазантай цийдмээр амаа дэвтээв.

Намсрай Зүүн голын туршлага станцаас үд хэвийлгэж гараад Матадын их талын зах руу орж, гол замыг орхин, намрын шар өвс найгасан эртний балархай замаар аяархан явав. Зангий нь сайн мэддэг морь шиг гарын аяар, нэлээд хуучирсан, < Москвич > машины гэгээвчээр намрын өвсний хуршмал, үнэртэй сэрүүн салхи сэвэлзээд талын хүн талдаа л явж баймаар сайхан. Болдогсон бол ингээд л хөдөө хээрийн замд яван явсаар эцэс төгсгөлгүй ямар нэг мөнх цагирагт орох буюу ийм л нэг амгалан эгшнийг үүрд тогтоон эзэмшчихээр санж. Гэвч мөнх юм гэж энэ хорвоод байх шив дээ. Намсрай яагаад ч юм бэ сүүлийн нэг хоёр жилд насны давааг уруудсан тухайгаа хааяахан бодох болжээ. Эр хүнд тавь шүргэсэн нас ид гэмээр нас гэлцэх боловч амьдралын даваа өөд өгсөн өгсөх зам нэгэнт дуусаж уруудах зам эхлэв гэсэн гунигтайхан бодол эрхгүй эзэмдэнэ. Эрийн тэнхээ муудах ажил албандаа түүртэх болсондоо ч биш эргэх хорвоогийн жам ёсыг хэтэрхий эрэгцүүлэн боддог зантайгаас тэр биз.

( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Эрдэнэ С | )

Цэрэндулам эмгэн намрын өглөө нар битүүд босоод үнээгээ сааж суухдаа тэнхээ жигтэйхэн алдарсныг мэдлээ. Бороо орох янзтай бүрхэг сэрүүн болоод ч тэр үү үнээнээс сүү гарч өгсөнгүй. Гэтэл өвсний сөл сая тасарч байхад сүүгээ ингэж татмааргүй. Хар тарлангийн угсааны уг нь сүүтэй үнээ нь хүйтэн бороо зөгнөсөн бололтой хавьчиж тэлчлээд ивэлгэж уясан тугалаа хүртэл муухай хялалзана. Хотын хог дээрээс түүж авчирсан талхны булангуудыг дорхноо хивж орхиод түмпэнгээ харжигнуулан долоов. Талх тавьж өгөхгүй бол саалгадаггүй амьтан. Гурван жилийн өмнө том хүү нь сангийн аж ахуйгаас гунжин үнээ авч өгсөн юм. Сангийн аж ахуйд талх тариа идээд сурчихсан бололтой. Одоогийн үнээ л талх иддэг болж. Хөдөө газар үнээ байтутай өөрсдөө ч талх гэгчийг мэдэхгүй явсан цаг саяхан сан. Ингэхээр хотын хог дээрээс талх түүх хэрэг гарна. Хориод жилийн өмнө аргал түүж явсантайгаа адил одоо шуудай үүрээд хог дээрээс талхны өөдөс түүж явахдаа «Би чинь юуны төлөө ингэж явна даа» гэж хааяахан бодогдоно. «Хүүхдүүдээ хараад суухгүй яасан шунаг хөгшин бэ» гэж хүмүүс ад үзэх болов уу гэж ч бас бодно. Гэтэл өөрийгөө болоод хүүхдүүдээ сүүтэй ундтай байлгах, хүүхдүүддээ тээр болохгүй тэнхээтэй дээрээ толгой даагаад явах нь дээр.

( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Эрдэнэ С | )

Орос татар хоёр жаал тэнгисийн хуучин зогсоолын давалгаан хагалагч дээр загасчилж байв. Татарыг Ибрагим, оросыг Володя гэнэ. Ибрагим горзойсон хар биетэй, буржгар үстэй, том болохдоо ихэнх татар эрчүүдийн ёсоор догширч сүр орохыг одооноос илтгэсэп хурц алаг нүдтэй бөгөөд өрөөсөн чихэндээ зэс цагираг зүүсэн нь бяцхан зэрлэг байдлыг буй болгожээ. Володя магнай руугаа унжсан шингэн цайвар үстэй, хар тэнгисийн ус шиг зөөлөн ногоон нүдтэй бөгөөд Ибрагимийг бодвол арай биерхүү боловч удаан номой байрын хүүхэд Крымийн торгон улирал гэгч наймдугаар сар боловч тэнгисийн хөвөө эзэнгүй. Өмнийн бүлээн салхинд хурган долгио үүсэж номин өнгөт униарт тэнгэрийн савсалгаа тасралтгүй хөөцөлдсөн нялцгай замаг, хорхой наалдсан чулуун даланд хальтран буцна. Ялта хэмээх амралтын хотын хөгжөөн шуугиан яалаа. Тэнгисийн эргийн замаар хааяа цэргийн авто хөсөг өнгөрөхөөс өөр хөдөлгөөнгүй. Тоорой, майлс, алимны цэцэрлэг дундаас хөө тортог болж эвдэрч хэмхэрсэн амралтын ганган цагаан барилгууд сохорсон нүдэн цонхнуудаараа урамгүй ширтэж, их буу бөмбөгний дэлбэрэлтэд өм цөм үсэрсэн шархнууд нь аймаар онгойж харлана. Энд тэнд утаа гарч, унаа хөсөг сүлжилдэн хотоо чөлөөлөгдмөгц орж ирсэн түрүүчийн хүмүүс орон байраа засаж эхлээгүйсэн бол эртний сөнсөн хотын балгас л гэмээр болжээ.

( Дэлгэрэнгүй... | 0 | Өгүүллэг | Эрдэнэ С | )

Ноён Конрад Фон Бурген томоос том тавхайтай атлаа их л турь муутай чөргөр урт хөлөө бичгийнхээ ширээн доогуур жийж мөлчгөр халзан дагзаа зөөлөн сандлынхаа түшлэгт наагаад нүдээ анив.

«Энэ удаа ямар хүүхэн түрүүлэх болоо? Нөгөө Гамбург хотын бүжгийн хүрээлэнгийн Моника гэгч царай муутай боловч сайхан хөлтэй хүүхэн нэгэнт хуучирчээ. Бүжиг хийхдээ даанч сайхан хөдөлдөг хүүхэн шүү. Чөтгөр алгадулмарын хөлийг» гэж бодоод мишидхийн инээмсэглэж үслэг богинохон хуруунуудаараа ширээгээ тоншиход шалзны чинээн бадмаараг шигтгээтэй том алтан бөгж нь гялсхийв.

«Одоо Дортмунд, Эссен, Гамбургийн их баячууд сонгож авсан охидынхоо төлөө дэнчин тавьж, бүжгийн хүрээлэнд тэднийг хараад хамаг бие нь халуу шатаж байгаа. Та нарыг уу! Амаар чинь шороо өмхүүлнэ дээ.Энэ хөгшин Берлинд өөдтэй хүүхэн чухаг болжээ. «за яах вэ ямар ч дагинаас өө сэв олж болно. Конрадын сэтгэл ямархан чивэлт эм тохирохыг та нар мэдэхгүй» гэж доод урт хөлөө татаж нүдээ нээв.

( Дэлгэрэнгүй... | 4 | Өгүүллэг | Эрдэнэ С | )

Майн дахь Франкфуртын нисэх онгоцны буудал неон гэрлээр солонгорон, бараг тасралтгүй нисэж буух онгоцнуудын хүрхрэх дуунд агаар доргилон байв. Бидний суусан <Ил -62> номхорсон морь шиг алгуурхан урхирсаар буудлын их дугарагаас салаалсан хонгилуудын нэгний амсарт ирж зогсоход олон зорчигч мөнөөхөн хонгилоор явж уужим саруул танхимд орцгоов. Би Москвагаас энэ хүртэл нисэх гурван цагийн турш суудал зэрэгцсэн нэгэн эмэгтэйн хамт нэлээд сүүлхнээр явж оров. Надтай суудал зэрэгцсэн Нина Алексеевна бол гадаадтай ангийн үс худалдаалдаг байгууллагын ажилтан бөгөөд манайд ч бас наймааны ажлаар ирж байсан удаатай тул танимхайралцан энэ тэрийг хүүрнэж, Шерметьевийн буудлаас миний авч гарсан шампан дарсыг хуваан ууж, нэг мэдэхдээ Европын хагасыг ардаа орхижээ. Нина Алексеевна бол хижээл нас руугаа орсон гэвч, гоо сайхнаа хадгалж чадсанаас гадна очир алмас шигтгээтэй ээмэг бөгж, хүзүүний чимэг тэргүүтэн зүүж, маш дэгжин хувцасласан зэргээрээ хажууд нь сууж, хүүрнэлдэн явахад бас ч сонин байлаа. Тэрээр наймааны ажлаар Амстердам хот орж яваа бөгөөд монголын ангийн үс, эрдэнийн чулуу зэрэг гоёл чимэглэлийн зүйлүүдийн тухай яриа үүсэхэд,
Хөрөнгөтнүүд биднийг гоёх чимэх юмгүй гэж доор үзэх гээд байдаг.

( Дэлгэрэнгүй... | 0 | Шүлэг | Эрдэнэ С | )

Гавана хотын дун цагаан барилгууд униарт хөх тэнгэрийг баганадан өрсөлдөх мэт бөгөөд үнэнхүү гандирсын үзэгдэл гэлтэй. Энэ гайхамшигт хотыг Карибыв тэнгисийн хөх номин ус хүрээлэн тэвэрч, хот тэнгис хоёр дотно сайхнаар ижилсэн хосолжээ. Тэнгисийн хөвөөг хашсан эртний хар боржин хашлагатай Их тойргоор энэ нэгэн өдөр хол ойрын жуулчин голцуу олон хүн зугаалан сэлгүүцэж, музейн үзмэрт тавимаар хуучин фордоос эхлээд зөвлөлтийн шив шинэхэн «Жигулинууд» сүлжилдэнэ. Элемена таван настай хүү Родригесоо хөтлөн боржин хашлагын дэргэдүүр бодолд дарагдан явна. Гаванаас хойш арваадхан бээрийн зайтай Европ Америкийн хоорондох далайн гол зам өнгөрөх бөгөөд хэдэн зуун мянган тоннын даацтай нефть тээвэрлэгчээс эхлээд сумны зэв шиг хурц өвчүүгээрээ тэнгисийн усыг цалгиулан цахилах суудлын хөлөг, цагаан дарвуулт завь онгоцнууд тасралтгүй сүлжилдэнэ. Тэдгээрийн зарим нь Гаваны хуучин цайз гэрэлт цамхаг бүхий боомт тийш чиглэхэд «Марселс минь эдний аль нэгэнд суугаад ирж яваа юм биш байгаа даа» гэж Элемена горьдон хүсэмжилнэ. Бяцхан Родригес эхийнхээ бодлыг таасан юм шиг


( Дэлгэрэнгүй... | 0 | Шүлэг | Эрдэнэ С | )

Норжмаа, уул өөд мацсанаа халууцан чандган малгайгаа авахад хүү янзаар тайрсан үснээс нь үл мэдэг уур савсаж байлаа. Очир, халуу оргисон бяцхан гараас нь хөтлөн зүтгэж явснаа эргэж хараад,
-- Сайхан байгаа биз? гэж «сайхан» гэсэн хариу сонсох хүний ёсоор нүүр дүүрэн мишилзэн асуухад Норжмаа
-- Сайхан, харин жаахан амармаар байна гэв. Хоёул бүдүүн хожуулын цас арилгаж зэрэгцэн суулаа. Богд уулын Зайсангийн амны ойд нам гүм, моддын ёроолд цас сэвсийж, цатгалан тоншуул хааяа нэг тог тог тоншоод ямар нэг анир чимээ чагнаархана.

( Дэлгэрэнгүй... | 9 | Өгүүллэг | Эрдэнэ С | )

Палам гол засмалаас модны үйлдвэрийн төв тийш эргэдэг замын бэлчирт машинаас буулаа. Хотоос суулгаж гарсан залуу жолооч, гурван зуугаад километр газар гуниг бодолд дарагдан таг чиг явсан хүнийг өрөвдсөн янзтай,
-Хаяанд ирсэн хойно гэрт чинь хүргээд өгье дөө гэхэд Палам түрийвчээ гаргаж тавьтын дэвсгэрт авч өгөөд:
-Зүгээр ээ дүү минь энүүгээр тамхи авч татаарай. Би гэртээ алхаад хүрчихнэ. Чилээгээ гаргая гэхэд жолооч мөнгийг түдгэлзэсхийн авч халаасандаа хийгээд:
-Баяртай ах аа, гэж эелдэгхэн өгүүлэв. Палам жижиг чемоданаа авч буугаад замын билчирт хэсэг зогслоо.

( Дэлгэрэнгүй... | 19 | Шүлэг | Эрдэнэ С | )