Овоо шаншийн найраар гийсгэж явдаг бөхчид
Овгор малгай өмсөөд хийрхэж явдаг шүлэгчид
Одон телевизаар ороод болзоо тавидаг эрдэмтэд
Онцгой ургамал малтаж сүлжээнд хонодог хорхойтод

Ууцан дээгүүрээ бүслээд ууж суудаг эрчүүд
Онноосоо шанцай дүүжлээд тамшааж суудаг хашрууд
Уятай хонио заагаад шалж суудаг найрчид
Улаанумчраа дуудаад наргиж суудаг кадрчууд

Ухаан самбаа хэрэглээд оюутан болсон өвгөцүүл
Унага доголоо харилаад билчээрт үссэн багачуул
Орд гижиг гийсгээд урсгал дагасан дуучид
Оруул амаа бодоод баарт дассан бүжигчид

Орон гэрээ оргиод хүч явсан гүүргэдүүд
Орон хотын гуанзуудаар үйлчлэгч болсон бэрээдүүд
Орон орныг хэсээд олз хайсан ухаантад
Орон гаран бодвол олон олон монголчууд

Олон хэлийг холируулаад орчуулагч дутахгүй манайхан
Олон уурхай онгойлгоод нутаг дутахгүй манайхан
Олонх нутаг гандаад найр дутахгүй манайхан
Олох юмээ булаагдаад “ соёл ” дутахгүй манайхан


Сумны сургуулиа алдаад хушуунд бөөмнөрсөн хүүхдүүд
Соёлын мөрөө алдаад хоргол түүсэн хүүхдүүд
Сурч сурч төгсгөөд ажил алдсан хүүхдүүд
Сургуулиас сургуули дамжаад нас явсан хүүхдүүд

Хангай билчээрээ худалдаад хот орсон залуучууд
Хашаатай малаа хараад арга барсан залуучууд
Халтай хадуу баядын хамгаалагч болсон залуучууд
Хажуу хөршөө ховлоод хамраа шагайсан залуучууд

Хар бор амьдралаас хаширч гүйцсэн хүүхэнцд
Хадам харийн халаас халирч зугтсан хүүхэнцд
Хунзүү хийжүү хотуудаар дуулж гүйсэн хүүхэнцд
Халуун усны газруудаар хар дарсан хүүхэнцд

Айл гэрээ додомдож ачиллаа гүйцээсэн бүсгүйчүүд
Архичин нөхрөө аргадаж амьдралаа тулсан бүсгүйчүүд
Алба амны ажлуудыг алныг нь цоо амжуулдаг бүсгүйчүүд
Аагаш жан сайтай арвин арвин бүсгүйчүүд …

Зуун зууны тэртээгээс зовлон амссан манайхан
Зод зодын хадууг зад дайрсан манайхан
Зуур зуурын салхнаар сэтгэл хээлзсэн манайхан
Зон зоны борооноор итгэлээ сэлбэсэн манайхан


Ялаа шавардам цайгаар ядаргаа дийлдэг тариачид
Ямаа халтирам хаданд чилээ дийлдэг анчид
Хариулж нэрсэн арзаар дотор засдаг малчид
Харгуулж тайлбарласан “ товчоон ”-аар сэтгэл засдаг сэхээтд

Гацаан дараагийн сонгуулаар ардчиллыг тамтарсан ард
Гахай тэжээх замаар баяжлыг тамтарсан ард
Ганган улаан тэмээгээр тэнгэрийг тамтарсан ард
Гандмал зуийн тариаар газрыг тамтарсан ард

Цайн газрын хоймортоо хааны хөрөгтэй монголчууд
Сайны ерөөлд уужирсан сүний нийслэлтэй монголчууд
Балгас хотын гуанзандаа хар сүлдтэй монголчууд
Баримал хиймэл цэцэрлэгтээ хүрэл царигтай монголчууд

Ангамал элсээ голдоггүй агваандандрын монголчууд
Ам сайтайг нь бодвол гялхөн баатрын монголчууд
Аавын нутгаа хайрласан гад мэйрний монголчууд
Ардчилал эрх чөлөө хурайлсан улаанхүүгийн монголчууд

Агаар хурмастын өршөөлийг ангайж суун хүсээгүй
Арчуур уурга хоёрыгоо дог болгож гийсгээгүй
Азын тэнгэр хазайвал хоёр гараараа тулсан
Ард монгол түмэндээ би , дагиж дүрсэн цоо хайртай !

Хүн, чулуу хоёр адилхан
Бүдэрч босохын орчлонд
Хүйгээсээ эхэлж бид
Тасарч бүдрэн тийчиж босдог оо...
Хөмсөгний минь зай шиг
Бурхан чөтгөр хоёрын хил дээр
Тархиараа бүдэрч
хүйтэн халуун он жилийн урсгалд
Амьтай амгүй бүдэрчихдэг ээ...
Даль нь шархтай шувууд минь
Газартаа биш гарт бүдэрсэн юм аа
Тургилдсан азарга адуу минь
Талдаа биш чөдөрт бүдэрсэн юм
Дэндүү сайн санаат явсан өвөөг минь
Цагийн муу бүдрүүлсэн юм аа...
Бүдрэх юмгүй болтлоо
Бүдэрч явааг нь харах бүрдээ
Босно доо гэхээс
Бурхан эх оронтой доо би бардам байдаг аа...
Хаяарах тэнгэргүй нутаг
Олшрохын дайтай орчлонд
Хаан суудалт эх орноосоо
Холдож бид бүдрээгүй ээ...
Харах тусмаа хямгаддаг бол
Морьтойгоо бид бүдрэхгүй
Хайрлах тусмаа хамгаалдаг бол
Монголтойгоо бид бүдрэхгүй ээ...
Ямар байсан ч бид Монголоо гэсээр
Бүдэрч, босдог юм билээ
Муугаар үнэсүүлж
Босч,бас бүдэрдэг юм билээ
Муруй шулуун зам дээрх
Бүдэрч босох хоёр үгийн хувилбар нь
Бид юм билээ
Бид өөрөө орчлон юм билээ...

2007.7.20

Бууцан дээр минь эргэцэж
Тоонон дүрсэнд нисдэг
Босож суухын чөлөөнд ч
Тэнгэр газрын дэгийг зурдаг
Сүүн хошуугаараа хүнс зөөн
Үрээ үнэсэж тэжээдэг
Сүүдэр гэрлийн далиа дэлгэсэн
Шувууд минь...
Налайсан тал намуухан толгодоор
Өд нь хаяа харагддаг
Нүдэнд өртсөн тэр өд нь
Хөмсөг шиг сэрвэлздэг,
Эзнээсээ хагацаж уйлсан энэ өд
Шувууных гэдэг нь гарцаагүй 
Өдрөөс өдөр уйлж яваа олон шувуу
Миний өд гэхэд буруугүй ээ...
Сая сая жилийн тэртээд 
Хорвоо өглөгч байв уу гэлтэй
Хормой энгэрээ дэлгэж
Хорогдож өөрөө авчисан...
Сайхан зөгнөлөөр ч олдомгүй
Бахдал түүнээс цухалздаг нь
Санахаас шувууд минь
Бэлэг Дэмбэрэл нь байсан ч юм уу даа...
Гандуу байдаг цаг хугацаанд
Дасах гэж бид хэчнээн оролдлоо
Гараараа зааж боломгүй шувуудаа
Хайрлахгүй бид яалаа
Гараг эрхэст гарах гэж хүн төрөлхтөн
Онгоц солироо ч нисгэлээ
Ганц шувуу шиг л байж чадаагүй
Галаваа ч дундалж орхилоо...
Оньс мэт маргаашаа нээх гэж
Түлхүүрээ бид их удаан эрлээ...
Од шиг олон шувуудаа харсаар байж
Ухаарсан гэдгээ мэдээрэй
Орон байргүй орчлонгоо
Мөнх мөнх бус гэж
Сэтгэлээ бид их зүдрээлээ...
Оюут мэргэн шувуудад минь
Тунхаг нь байдагт итгээрэй
Бууцан дээр минь эргэцэж
Тоонон дүрсэнд нисдэг
Босон суухын чөлөөнд ч
Тэнгэр газрын дэгийг зурдаг
Сүүн хошуугаараа идээ зөөн
Үрээ үнэсэж тэжээдэг
Сүүдэр гэрлийн далиа дэлгэсэн
Шувууд минь...

Хар гол

Х.Бөхманд: Чөдөр өвс / цуврал гурав/

Чи юу ч биш

Би галзуу
Чамаар дуудуулаагүй цагтаа
Галзуу...
2013.11.30
***
Даарч байсан.
Даарч байна уу гэж асуухаас чинь өмнө
Даарч байсан...
2013.11.30
***
Ганцаардлаа
ханьтай байлгах гэж
Гартаа юм атгаад явах нь ээ...
***
Ямар дохиолдолд инээдэг юм бэ гэж
Инээж суухад чинь
Яах аргагүй инээсэн минь...
2014.2.8
Sakura

Нус гоожчихоод,
Хайртай гэдэг үг
Харин давстай...
2014.5.4
Утаа
-Монголчуудад зориулав

Утаагаа ярьдаг
Утаан дундаа суудаг
утаа...
2014.10.27
***
Орхигдсон бага сургуулийн байшин
холоос
Авс шиг харагддаг...
2014.10.27
***
Усыг нь
Юүлэх тусам
Ховоо хүнд байдаг.
2013.5.27
***
Мэдэх тусам
мэдэхгүй болдог
Мэдэхийн сайхан...
2014.10.27
***
Захаар хүмүүс явна
Захаар нь хот явна
Би цөөрнө
***
Хомоол бөмбөрүүлсэн бамбууг хараад
Юунд жигүүрээ нуух вэ гэж
Салхи хичээн ч асуух вэ дээ
***
Хананд чиний нэрийг зурлаа.
Ховхрох шохой
Гомдоосон нь гэрч байжээ...
***
Толгойгоо эрсэн хүн чулуу
Одоо очиход ч
Толгойгүй...
***
Модон салаанд
Хог дүүжлэгдэхэд хайртай.
Миний мөрөөдөл...
***
Өргөсөөр нь хатгуулах тусмаа
Цэцэгтээ би
Улам хайртай болчихсон юм.
***
Шингэлэгийн шувууг хараад
Баал хуцна
Ялаа хоёулангийн нь дээгүүр дүнгэнэнэ

Бугатын бараа

Машины цонхноос
Манан дундахь Бугат
Цаасан хайрцгууд шиг харагдана.
***
Хөл хатгасан
Зангуугийн нулимс
Цэцэг байжээ.

Наран цэцэг

Наран цэцгийн толгой
Хадуур хараад
Дохилзоно...
***
Хураалтаар орхигдсон
Тарааны мануухай, бялзуухай хоёр
Бүр нулимстай.
***
Шөнийн захын сохор дэнд би хайртай
Ертөнцийг ижилхэн өнгөтэй болгох гэж
Амиа хорлоцгосоны төлөө.
***
Чамайг санасан шүлгийг
Чамайг санаагүй үед
Үзэхийн сайхан...

Аавын бараа

Бүүдийх бараа нь
Гэдийж явсан үеийнхээ
Асуултын тэмдэг
***
Гандсан цэцэгт
Нулимсаа өгөхөд
Эрвээхий дэвтэрч харагдана
***
Гитартайгаа
Чамайг санасан шөнө
Орхиулан мод гөлөглөнө
***
Үүлэн сүүдэр туучсаар
Өөрийнхээ сүүдрийг мартжээ
Бага нас тэнд ургасаар бий...
***
Үнэргүй цэцэг
зулгарахдаа
Үнэртэй
***
Хоёр болжмор
Хошуу хошуугаа түрэлцэх нь
Залбирал мэт...

Чамд хайртай шарх

Атраа цоо ширтэн хэвтэж
Нулимсаараа
Толгойгоо ориолгоном...
***
Өөрөө ч уйлсан
хавхгийг хараад
Туулай юу бодсон бол оо?

Навчны намар

Шарланхан навч намраар нэг тархана
шагайсаар,хайрласан газар нь ч
Орон доронгүйг хэн нь санав даа...
***
Ургасангүй цэцгийн нь
Ургах зүүд нь
Ургасан цэцгийн үнэр байжээ.

Болзоо

Дугуйгаасаа урьтаж хүрсэн
Долоон Цаг
Долоо хоног над тус болох нь ээ...

Хөгжилт

Угаасан дээлээ өмсөөд
Өссөн байна шүү
Зарим хүн хэлдэг...
***
Захаас авчирсан алимийг
Зажуур идүүлэн таллахад
Орхиулан авгайн үтрээг харагдуулана...
***
Хадуурт үхсэн
Голионы
Цус нь ногоон...
***
Хөл дээр ялаа сууна
Алаад няслахад
Жигүүр нь үлдэнэ...
***
Зуны голд нялах тугал
Элээн сүүдэрт ч бээрчих юм шүү...
Аавын минь хэлдэг үг
***
Бухимдлыг минь зөөдөг
Хамгийн том вагон -
Татдаг тамхи...
***
Алтан гандрийн шилд
Адуу харагдахгүй
Шуумал азарга гишгэх хэвээрээ...

/Түмт шинэ хөрвүүлэв/

Ижилсэх анир

Чамайг шүд хавирахаар сэрээд
Орхиул сажихаар
Токио бүр сүүний шөнө...
2013,1,4
***
Танхилхан охинтой
Fiji-san-д гарлаа.
Шөвийсөн уруул уул...
***
Sakura дэлгэрснийг
Хэн нэгнээс сонсох нь
Sakura харсан ч гоё...
2013,1,26
Хоньчин

Эрэг дэрлээд унтав.
Сүүдэр нь шилжээд сэрхээр
Сурлагын шинэ он...
2013,1,28
Амьдрал

Тогоон гэрээс гарвал
Өөрөө ч
Тогоон гэр
2013,4,7
Хайр

Ядам хуруу...
Ядам хуруунд хи бөгж...
Шигчий хуруу...
2013,4,7
***
Дэрвэсхиймээр өнчин өдөнд
Хаврын салхи
Гологдом уйтай...
2013,4,7
Дэлгэрмээр цэцэгт
Гар хүрэхэд
Алганд нүд...
2013.4.11
Өөрт чинь авсан дээл
Намайг ч дулаалдаг.
Гурав ес...
2013.7.14
***
Идэх дургүй үзмийг чинь
Модноос нь чамд авчирлаа.
Үрчийгээд байгаа болохоор нь...
2013.8.11
***
Юунд чамайг цөмөхөв дээ гэх шиг
Өнчин жимсний хэрээ
Өлийсөн хэвээрээ...
2013.8.11
***
Хэн идэхэв гэж
Модондоо хатсан жимс
Чиний ээмэг шиг...
2013.8.31
***
Хар навч
Хацар эсгэсэн навч
Хамаагүй миний гишгэж явдаг навч

/ Түмт шинэ хөрвүүлэв/

***
Хаврын ногоо
Харагдахгүй
Үнэр нь ургана
***
Үхэр зулгаасан цэцгэн дээр
Эрвээхий суухыг харлаа.
Хэнийг нь тэнэг гэх бол?
2013,5,27 Tokyo
***
Дэнгийн доор харанхуй
Эрвээхий нисэх нь
Харагддаггүй...
2013.4.3 Tokyo
***
Халуун кофе-ээ асгав
Халуун биш гэх шиг
Харласан чигээрээ газарт...
2014.10.27 Tokyo
***
Онгойлгосон цонх
ниссэн эрвээхий
бүр хээр тал...
2012.1.6 Sakuba хот
***
Далиа сэгсчих болжморыг хараад
Шүхрээ шидэхэд ч
Шүхэртэй агшин...
2012,5,13 Сакуба хот
***
Харагдахын төлөө
Харагдахгүй дэлгэрдэг
үгүйгийн цэцэг...
***
Тамхиа болив.
Хортой гэдгийг нь
Мэдрэхийн төлөө ахиад татав...
***
Гялс өнгөрөхөд
Гялгар уут хийсэх нь
Салхины шүлэг...

/ Түмт шинэ хөрвүүлэв /

Х.Бөхманд: Үүл

-Намайг бага байхад маны нутагт
Ноолуурт шороо биш
Шороонд ноолуур холиж зарсан
Нэг худ аав байсан юм...

Үүл -
Тэнгэрийн ноолуур юм.
Гуужихад нь булаацалдаж
сэгсчсээр байж
Ширхэг үнэгүй болгосон юм.
Гэхдээ шороо холиод зарахад
болдог л биз...

Okinawa
2015.06.17

/Түмт Шинэ хөрвүүлэв /

Х.Бөхманд: Тагтнаасаа

-Энэ хотыг хүмүүс бор шувууных гэдэг
Энүүхнээр биеэ үнэлэгч биш нэг охин байнга орж гардаг...

Тагтнаасаа далласан гар минь
Чанх дээшээ тэнгэр
Үүлтэй баяр минь
Цагтаа үүл
Борооных л байх албагүй ээ...

Тагтнаасаа үдсэн гар минь
Цагаан хар газар
Өвстэй гуниг минь
Чамд би
Хайрын л байх шаардлагагүй ээ...

Тагтнаас чи минь
Долоон давхар холоо...
Тагтнаас чинь би чамд
Таван давхар ойр оо...
Тагтан дээрээ би
Ороо,бас сэтгэлээ дэлгэж ээдэг ээ...

2015.06.16
Okinawa
/ Түмт шинэ хөрвүүлэв/

Эвхэрсэн давлагаагаар 
Эргэндээ цугларсан 
Чулуудын дунд зогсохдоо 
Чамаас олсон бухимдалаа 
Цэлэлзэх далайгаар зөөлгөх гэж 
Цагаан чулуу нэгийг шүүрч шидлээ. 
Энд нь илүү жаргалтай гэх шиг 
Усны дүрсээр үг хэлүүлдэг нь 
Чулуу... 
Эргэлзэхгүй хэзээ ч ийм гэх шиг 
Элсээ индүүдэн ирж буцах 
Өлмий өгсөх давлагаа нь 
Чиний сэтгэл... 
Гар хөл хоёртоо 
Ойрхон байдаг юмыг 
Гайхаад ч яахав даа, 
Ганцхан нутгаа санахад л гоёо... 

Okinawa 
2015.06.16 

/Түмт Шинэ хөрвүүлэв /

Х.Бөхманд: Мод тэврүүлчихмээр жигтэйхэн

Хөххадын Бөхманд 

Яруу найрагч,уран бичлэгтэн. 1984 онд Өвөр Монголын улаанхад хотод төрсөн.Өвөр Монголын их сургуулийн урлагийн дээд college -ийг хятад зураг,уран бичлэгийн мэргэжлээр дүүргэсэн.тэрээр Өвөр Монголын зохиолчдын эвлэлийн гишүүн,Өвөр Монголын уран бичлэгтэний эвлэлийн гишүүн." Үгүйгийн цэцэг"," Шувууны мөр" хоёр шүлэгийн номтой.
Одоо Tokyo хотод ажиллаж амьдарч байна.
 

Уурагт цагаан сүүгээ
Шимүүлэн шимүүлэн өсгөсөн
Ухаант мэргэн үгээрээ
Сурган сурган хүмүүжүүлсэн
Алтан дэлхийн эх
Агуу их өөлөн иж ий
Бурхан халтаны жимсээр
Бондгор хүүхдэдээ тэжээсэн
Булаг усны загасаар
Бор хонгыг туулсан
Алтан дэлхийн эх
Агуу их өөлөн иж ий
Саран нарны гэрлээр
Санаа сэтгэлээ сүүл эсэн
Салхи борооны дундуур
Саадаг сумаа хөвчлөсөн
Алтан дэлхийн эх
Агуу их өөлөн иж ий

/ Түмт чо. Шинэ хөрвүүлэв/

Хурдан морины туурайдаа
Хуй салхийг гишгэж
Хурц мэргэн есүхэй хан
Хонгирадын нутагт орлоо

Хонгирадын эзэн дай цэцэн
Холоос угтан авч
Хун цагаан гэртээ
Хурим бэлтгэн зочлов

Хан Есүхэй баатар
Хамаг анчдаа дагуулж
Жадат уулыг дайвуулж
Харанхуй шугуйг найгуулж

Мянга мянган ооноос
Мax мараатайг харваж
Түмэн түмэн бугаас
Тураг тарганыг намнаж

Хүн бүхэн баясалдаж
Хүлэг бүхэн янцгаалдаж
Хүчит нумыг хүнгэнүүлж
Хүрэл зэвийг жингэнүүлж

Түмд урианхайн жарчуудай
Төрөлх мэргэн ухаантай
Төрсөн нутагтаа хүндтэй
Төлөг үздэг эрдэмтэй

Хатан өөлүнээс төрсөн
Хас болор шиг тэмүжинийг
Халуун алгандаа өргөж
Харан харан шинжиж:

Онон мөрний ус
Ойлон ойлон давлагаалж
Оюун ногоон дэнжид нь
Олон сүрэг алагшив

Цэнхэр униарт ууланд нь
Цэцэг булаалдан дэлгэрч
Цэвэр тунгалаг агаарт нь
Цэгцүүхий болжмор жиргэв

Арван сарын тээштэй
Алмайрч явсан өөлүн
Асрагч хоёр охиноор
Ар өврөө түшүүлж

Дэлүүн болдог уулын
Дэлгэрэх цэцгийг сонирхаж
Дээгүүр нисэх шувууны
Дэвдрэн донгодохыг сонсож

Үзэсгэлэн сайхан өөлүн хатан
Өргөө цагаан гэртээ нойрсож
Өлзий бэлэгт нэгэн зүүдээр
Өрлөг тэмүүжинг жирэмслэв

Амгалан цагаан гэрийн тооноор
Алтан од харван ирээд
Асах голомтын тоногт тосож
Арван ханатад гэрэл сацрав

Цагаан морь унасан
Цацагт мөнгөн дуулгатай
Саран тунгалаг царайтай
Сайхан мушгиа сахалтай