Бүсгүй нүдээ нээж, толгойгоо хажуу тийш үл ялиг гилжийлгэн хөшигний завсраар цухуйх өглөөний бүүдгэр гэгээ рүү гөлөрч, уруулаа хазалснаа гэнэтхэн өндийж орны хөлд хэвтэх дотоожоо шүүрүүтээ “Явлаа” гэж бувтнав. Тэрээр орон дээр хэвтэж байгаад хоёр хөлөө гозойлгон дотоожоо углаад, босож сандлын хөндлөвч дээр тохоостой хөхний даруулгаа авахдаа нэг гараараа хөхөө халхалснаа буруу харж зогсон хэдхэн хөдөлгөөнөөр сурмаг гэгч даруулгаа зүүлээ. 

     Гэнэт өрөөний хаалга хяхтнахад зүүрмэглэн хэвтсэн Төмөр “Өдийд гэрийн үйлчлэгч явчихсан баймаар юм” гэж бодоод аниатай зовхио залхуутайхан өргөвөл үүдэнд түүний хуучны танил сүүтийн зогсож байлаа. Төмөр хэдэнтээ уулзаж байсан хэр нь л өнөөг хүртэл юүдэнтэй хар цув нөмөрсөн хуучин танилынхаа царайг огт тогтоож чадаагүй билээ. Түүнтэй уулзсаны дараа хуучин танилын нь царай төрх бүүр түүрхэн хар манан болон санаанд нь үлддэг байв. Аанай л энэ удаа түүний царайг алдалгүй сайн харж авъя гэж санаад өндийн суулаа. Төмөр танилынхаа царай өөд шимтэн харц гүйлгэсэн ч харанхуйд уусан бүрэлзээд тоймтой харагдсангүй, эгээ л манан дунд зогсоо юм шиг сүүмэлзэнэ.

     Өнөөдөр Нэгдүгээр сарын сүүлийн өдөр, Жаргал бүсгүйн цалин буужээ. Хотын олонх албан газрууд цалингаа энэ өдөр тавих тул үдээс хойш дэлгүүр хоршоогоор хэсэх хүмүүсийн хөл хөдөлгөөн илэрхий ихсээд ирнэ. Цалингаа авсан хүн андашгүй, царайд нь баяр баясал гэрэлтээд, дуу хоолой нь хөхиүн, цолгиун болчихно. Энэ өдөр хүмүүсийн ааш зан налгар, талбиун байдаг билээ. Маргааш ч бас ийм сайхан өдөр үргэлжилж тэтгэвэрээ авсан настангууд ач, зээгээ дагуулаад үнэ хямдаар нь зах, худалдааны төвөөр бэдрэн сарын хүнсээ цуглуулах гэж хэрэндээ мачийна. Хүнсний үнэ тэнгэрт хадсаныг тэд энэ өдөр мэдэж, худалдагчийг нэмлээ гэж загнан уураа гаргаад эцэст нь аманд ч үгүй, хамарт ч үгүй тэтгэврээ чамлахдаа сонгосон гишүүнээ юу ч хийхгүй байна гэж зүхэхэд дагаж яваа балчрууд нь нүдээ бүлтийлгэн дуугүй чагнана. Тэгээд л маргаашаас их хотын бухимдуу, бүүдгэр амьдрал хоёр долоо хоногийн турш хөвөрсөөр “аванс” цалин буухад хот дахиад гэрэлтэнэ. Дараа нь дахин хоёр долоо хоног хараал, хэрүүлтэй өдрүүд үргэлжилж, гундуу амьдралдаа бухимдсан олонх нь өчүүхэн жаахан явдалд ч ач холбогдол өгөн шүүн хэлэлцэж, эцэс сүүлдээ бүтэлгүйтэл, гачигдал зовлонгийнхоо учир шалтгааныг хэн нэгэнд нааж уур уцаараа гаргаснаар тайтгарлыг олно. Ингэж байтал цалин бууж жаргалтай өдөр ирнэ. Сард ердөө гурван өдөр хүмүүс баяр хөөрөөр цалгиж бусад цагт хөмсгөө зангидан биенээ хажиглаж, уурсах ажээ. Монголын амьдрал ийн үргэлжилж, хөврөн байлаа.

   -Алив наад мөнгө өгөөдөх. Би хаячихаад эрж явна гээд түмбэгэр хөхөөрөө түрэн давшиллаа. Уусан архи нь гараад шартаж үхэх гэж явсан эр:

   -Миний мөнгө. Би гээчихээд харин оллоо хэмээн мөчөөгөө өгсөнгүй. Тэгмэгц тэр хоёроос арай сүүлдсэн бүсгүй:

     Сум нутагтаа салхи шиг хөдөлгөөнтэй эр гэгдэж явсан Хариг Бадам өөрийг нь дуудуулсныг сонсоод Гүдэс Цүлтэм ихэд гайхжээ. Хагас жилийн өмнө Хариг Бадамыг зэргэлдээ сумын хоёр эртэй панз үсэргэн ууж суугаад гэнэт харваж үхлүүт байна гэх зайгуул үг дуулдан төд удалгүй өнөөх чинь сэхээд өрөөл татуу болчихож хэмээх яриа хойноос нь хөвөрч билээ. “Гоё сайхан бүхнийг эдэлж явсан ганган эр байж билээ. Гэм нь гар хатуутай хүн дээ” гэж мориныхоо явдал дунд Гүдэс Цүлтэм элдвийг бодсоор нар тонгойх алдад Бөөргөний аманд зусч буй тэдний гэрийн гадаа иржээ. Цүлтэм хорин жилийн тэртээ амьтан хүний хараа булаасан хонгор үрээгээ алдсанаас хойш Хариг Бадамтай үг солих байтугай хаа яваа газарт нь тааралдчихгүйг хичээн мөр бултуулах болсон билээ. Тэрээр морио зэлнээс уячихаад уяатай банхарын хөв хөв хуцахыг ч анзааралгүй гэр өөд газар ширтэн сөөг сөөг алхсаар явж оров. Хоймор Хариг Бадам зүүн хөлөө урагш жийчихсэн хажуулдас хийн суух ажээ. Түүний хагас атгаатай зүүн гарын хуруунууд хатаж хорчийгоод хэрээний сарвуу шиг махигар болсныг Цүлтэм зэрвэс харлаа.