Нүүр Гишүүн Шүлэг Өгүүллэг Сургамж Зөвлөгөө Зургийн цомог Холбоо барих
 

Сайтын мэдээлэл ...
Facebook
Twitter
RSS2

Mail : info@biirbeh.mn
Yahoo ID : tbatbaatar
Mobile : 9907-6364

Нэрээр
  ''Өврийн дэвтэр'' яруу найргийн реалити шоу  
  4-н мөртүүд  
  Sienna  
  Window of Mongolian poetry  
  Youtube  
  Агиймаа Э  
  Алтангадас  
  Алтанхундага А  
  Амарбаяр М  
  Амарсайхан A  
  Амарсанаа Б  
  Амор Хайям  
  Ардын аман зохиол  
  Ариун-Эрдэнэ Б  
  Ариунболд Энх-Амгалан  
  Афоризм  
  Аюурзана Г  
  Бавуудорж Ц  
  Багабанди Н  
  Бадарч П  
  Базардэрэг Н  
  Байгалмаа А  
  Батзаяа Б  
  Батзүл Д  
  Батнайдвар М  
  Батнайрамдал П  
  Батнасан Лу  
  Батрэгзэдмаа Б  
  Баттуяа Ц  
  Батцэцэг Ш  
  Баяр ёслол хурим найр  
  Бодрол  
  Болдсайхан С  
  Болдхуяг Д  
  Болор-эрдэнэ Х  
  Болормаа Х  
  Болормаа Б  
  Бум-Эрдэнэ Э  
  Бум-Эрдэнэ Түмэнбаяр  
  Бусад  
  Буянзаяа Ц  
  Буянцогт C  
  Буянцогт /Цахарын/ С  
  Бямбаа Жигжид  
  Бямбажаргал Ц  
  Бүжинлхам Эрдэнэбаатар  
  Гадаадын уран зохиол  
  Галсансүх Б  
  Ганзориг Батсүх  
  Ганзориг Б  
  Гэсэр  
  Гүрбазар Ш  
  Дагмидмаа Ч  
  Далай ламын айлдвар  
  Дамдинсүрэн Цэнд  
  Дашбалбар О  
  Дениска Михайлов  
  Дорж Б  
  Доржсэмбэ Ц  
  Дулмаа Ш  
  Дууны үг  
  Дэлгэрмаа Ц  
  Дэлхийн уран зохиол  
  Ерөөл, Магтаал  
  Жамбалгарав Ц  
  Зохиолчдын намтар  
  Зүйр цэцэн үг  
  Ичинхорлоо Б  
  Кана Б  
  Лодойдамба Ч  
  Лочин Соном  
  Лхагва Ж  
  Лхагвасүрэн Б  
  Лхамноржмаа Ш  
  Монгол Улсаа хөгжүүлье  
  Монголын өгүүллэгийн цоморлиг 2003  
  Мэдээ, мэдээлэл  
  Мөнх-Өлзий Б  
  Мөнхбат Ж  
  Мөнхсайхан Н  
  Мөнхтуяа А  
  Мөнхцэцэг Г  
  Мөнхчимэг А  
  Намдаг Д  
  Намсрай Д  
  Нацагдорж Д  
  Номин Г  
  Номинчимэг У  
  Нямсүрэн Д  
  Оюун-Эрдэнэ Н  
  Оюундэлгэр Д  
  Пүрэв Санж  
  Пүрэвдорж Лувсан  
  Пүрэвдорж Д  
  Пүрэвсүрэн Соёрхын  
  Равжаа Д  
  Ринчен Б  
  Сумъяа Доржпалам  
  Сургамж  
  Сүглэгмаа Х  
  Сүрэнжав Шарав  
  Сүхбаатар Ширчин  
  Сүхзориг Г  
  Тайванжаргал Н  
  Төрбат Д  
  Улам-Оргих Раднаадорж  
  Урианхай Д  
  Уугансүх Б  
  Хасар Л  
  Хишигдорж Л  
  Ховд Их сургуулийн Утга зохиолын нэгдэл  
  Хулан Ц  
  Хүрэлбаатар Ү  
  Хүрэлсүх М  
  Хүүхдийн дуу  
  Цэемаа М  
  Цэцэнбилэг Д  
  Чойном Р  
  Чоно  
  Чулуунцэцэг Б  
  Шагж гэлэн  
  Шог өгүүллэг  
  Шүлэг  
  Шүүдэрцэцэг Б  
  Энхбат Балбар  
  Энхболд Энхбаатар  
  Энхболдбаатар Д  
  Энхтуяа Б  
  Энхтуяа /Эмүжин/ Р  
  Энэбиш Батсамбуу  
  Эрдэнэ С  
  Эрдэнэ-Очир Арлаан  
  Эрдэнэсолонго Б  
  Эрхэмцэцэг Ж  
  Явуухулан Б  
  Ярилцлага  
  Үлгэр  
  Үржинханд Э  
  Өвөр Монголын яруу найраг  
  Өгүүллэг  
  Өлзийтөгс Л  
  Өөрийгөө ялах нь  

Ангилал
  Article1  
  Шүлэг  
  Өгүүллэг  
  Найраглал  
  Афоризм  
  Богино өгү  
  Роман, тууж  
  Зүйр цэцэн  
  Үлгэр  
  Ертөнцийн  
  Ардын аман  
  Нийтлэл  
  Дууль  
  Сургамж  
  Зөвлөгөө  
  Мэдээ  
  Намтар  
  Ярилцлага  
  Ерөөл магтаал  
  Дууны үг  
  Ардын аман зохиол  
  Youtube  
  Дурсамж  
  Бусад  

Дэм дэмэндээ гэж
Та бүхнийг бидэнд туславал бид баярлах болно.
$



  

Өгүүллэг 		 Өгүүллэг: Цэрэндоржийн БАЛДОРЖ : ЗУЛЦЭЦЭГ /төгсгөл/
Оруулсан admin on 2008-06-06 09:55:00 (3873 уншсан)


Зулцэцэг надтай тун ойрхон мөртөө маш хол байлаа. Миний сургуульд явах цаг ойртсоор… Би Зулцэцэгээс өөр бараг юуны ч тухай бодохоо болив. Би урьд нь хэд хэдэн хүүхний тухай бодож сониучирхан шохоорхож тэднийг харьцуулан цэгнэж, чухам хэн нь илүү сайхан хүүхэн болохыг тааж ядан ийнхүү олон хүнд зэрэг дурлаж болдог юм болов уу гэж гайхдаг байв.
Үнэнийг хэлэхэд Бурмааг сайхан хүүхэн гэдэг дуулианд нь болоод ч тэр үү арай онцлон харж, илүү их шохоорхдог байж билээ. Гэвч энэ бүхэн дурлал биш байжээ. Зулцэцэгийг харсан тэр цагаас хойш Бурмааг бараг санахаа больж хүний нүд булаам хээрийн хээнцэр ганган цэцэг хоромхон зуур гандах адил тэр миний зүрх сэтгэлд байргүй болж билээ.
Хачин юм. Би Зулцэцэгтэй ердөө хоёрхон удаа уулзаж ярилцсан. Гэтэл Зулцэцэг шиг ойр дотно, элгэн халуун хүн энэ хорвоод үгүй мэт. Түүний ааш төрх, дөлгөөхөн тунгалаг харц, сэтгэл гижигдэм хөөрхөн инээд, дух руугаа унжих үсийг хоёр хурууныхаа хооронд хавчин хойш болгож, ярихдаа үгээ бараг таслалгүй дуржигнуулчихаад ойлгов уу, үгүй юү гэсэн шиг толгойгоо гилжийлгэн цогтой харцаар ширтэх нь хүртэл хэзээний дотно байх юм.
Гэтэл үнэндээ би түүний нэрнээс цааш тодорхой юу ч мэдэхгүй шүү дээ. Тэгээд бас надаас эгч… Өдөр хоног өнгөрөх бүр, Зулцэцэгийн тухай бодох тусам би түүний дотоод ертөнцийн хосгүй баян чанарыг зөн увьдсаараа нээн олж Зулцэцэг энэ хорвоогийн хосгүй сайхан бүсгүй гэж санах боллоо. Хүн хүнээ билгийн харц, бие сэтгэлээрээ мэдрэн танина гэдэг нь энэ юм болов уу? Зулцэцэгийг харсан тэр өдрөөс хойш бүх юм өнгөлөг, амьдрал жигтэйхэн баян тансаг, хүн амьтан ч илүү сайхан ааш зантай болчихсон юм шиг санагдах боллоо. Сэтгэлээс минь Зулцэцэгийн тухай бодол салахаа больж түүний цогтой сэргэлэн, учиртайхан харц нүдний өмнө үргэлж тодорно. Би Зулцэцэгт хайртай болжээ.
Оройд номоо үзэж байна гэж худал хэлэн алгебрийн номны завсар цаас хавчуулан хайр дурлалын тухай шүлэг бичдэг боллоо.
Оюутны байрны олон цонх
Одоо ч гэсэн гэрэлтэй байна
Хонгорхон чиний зүүдийг сахин
Хөөрхий би ч сэрүүн л байна гэх мэт.
Бичсэн шүлэг маань санаанд хүрэхгүйд дээгүүр нь чагтлан зурж шинэ хуудас шажигнатал эргүүлэхэд ээж “Хүү минь аяар. Тооныхоо номыг урчихав даа” гэж үглэнэ.
Би арваад өдрийн дотор таван төгрөгийн зузаан бор дэвтрийг дүүртэл шүлэг бичлээ. Янз бүрийн яруу найрагчийн шүлэг, найраглалын санаа, уран гоё үг, зарим мөрийг хүртэл хуулан дуурайж, эцэст нь миний бичсэн шүлэг гэхэд итгэмээргүй юм ч бий болно. Гэвч би ганц ч хуудас урж тасдаж хаясангүй. Яагаад гэвэл үг үсэг бүхэнд нь миний анхны гэнэн хонгор, үүлгүй тэнгэр шиг сэвгүй ариун дурлалын минь сэтгэл шингэсэн байв.

* * *
Тэр үед би мөн л энэ толгой дээр гарах дуртай байсан даа… Өдөржингөө наранд шарж хэвтэх, хязгааргүй уудам цэнхэр огторгуйг ширтэн, элдвийн юм мөрөөдөж хэвтэнэ гэдэг жаргал байсан юм.
…Арав, эсвэл хорин жилийн дараа би ямар хүн болох бол. Хүн бүр шүлэг, найраглалыг нь цээжээр уншин, дууг нь дуулдаг яруу найрагч болбол ямар гоё вэ? Тэгвэл Угтаалынхан “энэ чинь нөгөө бригадын дарга байсан хар Цэрэнгийн хүү шүү дээ” гээд хичнээн шуугих бол. Тэр үед Бурмаа ямар хүүхэд байсныг эргэн санаж чадах болов уу? Тэр ч үгүй биз дээ.
Би яруу найрагч болбол тариачин хүний тухай найраглал заавал бичнэ. Тэгэхдээ маш гоё. Нэр нь… “Хүн тариа хоёр”. Ёстой догь! Эсвэл Алтанхүү баатрыг, аавыгаа дуурайгаад тариачин болдог юм билүү? Тэгвэл ерөнхий механикч Энхтайван гуайнд эртээр номон дээр харсан “К-700” гэдэг гоё цэнхэр трактор манай аж ахуйд лав ирнэ дээ. Мөн ч хүчтэй эд гэсэн дээ. Бас тэгээд хурдан.
Тракторчин болоод аавынхаа бригадад очно. Шөнөжингөө газар хагалан, үүр манхайн цайхад хөдөлгүүрээ унтраан кабинаас гарч зогсоход хичнээн гоё гэж санана. Их тал анир чимээгүй нойрсон, эртэч болжморын шогшроо уяхан хөгжим шиг сонсогдоно. Өчигдөрхөн шар байсан талбай тос даан бараантана. Энэ бүхнийг би хийсэн юм шүү дээ гэж санахад их талын эзэн хүний сэтгэл эрхгүй төрнө.
Чухам энэ мөчид л газрын амьсгалыг сонсож болмоор сайхан даа. Эсвэл намар тариа хураах цаг. Болц нь гүйцэж, түрүүгээ дааж ядан үл мэдэг гудайлгасан буудай шингэх нарны туяанд шижиртэн, ойртон ирэх комбайны нүргээнд үл мэдэгдэм чичигнэн байснаа гэнэт усны эргүүлэгт хумигдах мэт хуйлран унана. Төдөлгүй түрүүндээ нуугдан байсан алтан шаргал тариа үерийн урсгал шиг шаагин машины тэвш дүүрээд ирэхээр талхнны үнэр сэнхийн, тарианаас ялимгүй пургих шороо нь хүртэл талхны үнэртэй мэт санагдана.
Адуучин эр дөрөө жийн жигүүрлэх шиг хүчирхэг комбайны залуурыг бат атган суудлаасаа босч хязгааргүй шаргал тэнгист сэлүүр эргүүлэн дуу исгэрч явах шиг жаргал энэ хорвоод бий болов уу?
Хүсэл мөрөөдлийн ид шидэнд автагдан халуун наранд мансуурч хэвттэл дэмий тэнэж явсан дэвхрэг гэдсэн дээр сархийн бууж сүрхий цочиж босон харайлаа. Нэг хэсэгтээ толгой эргэн нүд харанхуйлж золтой л уначихсангүй. Нүдээ хэсэг аниад нээвэл эргэн тойрон ногоон өнгийн торгон дээр том том шар цэцэг өнгө хослон алаглаж, хойд тасгаас аж ахуйн төв ордог шулуухан замаар чиргүүлтэй улаан “Белорус” трактор шингэн цэнхэр утаа олгойдуулан жирийлгэж яваа үзэгдэнэ.
Аавын маань бригадынхан өдийд бүх комбайнаа эгнүүлэн жагсаачихсан удахгүй эхлэх их ажлын гараанд бэлдэцгээж байгаа даа. Аав өчигдөр бригад руугаа явсан. Намайг сургуульд явахад л нэг ирнэ гэсэн. Ер нь шөнө дөлөөр ирчихээд өглөө үүр цүүрээр дуг нойрондоо дугжирч байхад явчихсан байдагсан. Өглөө сэрэхэд аавын минь дотно танил үнэр, татсан тамхиных нь утаатай холилдон байхад өнөө маргаашгүй эргээд ирэхийг нь мэдсээр байвч хаа хол явчихсан юм шиг санагдан унтаад хоцорчихсондоо харамсах сэтгэл төрдөгсөн.
Уржигдар аавтайгаа хойд тасгийн төв оччихоод явган буцаж явтал Цээлийн бригадын дарга Осорпунцаг гуай мотоциклтой дайрчих шахам хажуугаар өнгөрлөө.
Би ихэд гайхан аав луугаа бүлтийтэл харвал аав “ажил хийж чадахгүй хэвтэж атаархах санаатай” гээд замын хажуунаас тариан түрүү шүүрэн алган дээрээ имэрч зажлангаа “маргаашнаас дахиад л орох нь энэ тэнгэр” гэж билээ. Юм гэдэг хачин юм. Ажил сайтай гээд атаархаж, жөтөөрхөх гэж. Миний аавд хүн атаархах юу байх билээ дээ? Угийн үг дуу цөөтэй, том хамар, өтгөн хар хөмсөг, майга хөлтэй хүрэн хар эр. Ямар сайндаа “хар Цэрэн” гэж хочлох вэ дээ? Ажлын төлөө бол үхэн хатан зүтгэнэ.
Заримдаа агрономичтай зад зөрөн “чиний үзсэн номоор бол Цагаан хөтөлөөс ургац авна гэж горьдохын хэрэг алга” хэмээн хаа сайгүй үрэлгээ эхэлчихээд байхад ганц ч трактор хөдөлгөхгүй гөжөөд суучихна. Тэр үедээ бол хүнтэй үг зөрөх нь байтугай хоол унд ч идэх нь ховор. Бригадынхан ч түүнийхээ аяыг дагаад өөр хүний үг авна гэж хол хэвтэнэ. “Цэрэн царай нь хар ч сэтгэл нь цагаан шүү” гэж ярихыг олонтаа сонсоод аавыг минь гунхсан сайхан нуруутай гоолиг төрсөн эр гэж магтсан юм шиг баярладагсан…
Аж ахуйн төв яг алган дээр тавьчихсан мэт. Оройн таван цаг болсон бололтой, оюутнууд байр луугаа цувж байгаа харагдана. Гэдэс өлсөж байна. Гэвч яагаад ч юм гэртээ харимааргүй байлаа. Дахиад л шүлэг бичиж эхлэв.
Амттаны дээд
Бал бурам билээ
Амьдын жаргал
Зулцэцэг билээ
Бал бурманд эргэлдэх
Алаг хөөрхөн эрвээхэй
Зулцэцэгийг мөрөөдөх
Бөхмөрөн сэрвээхэй…
Удалгүй оюутнууд хоол цайгаа ууж идээд бөмбөг тоглож эхэллээ. Гэтэл нэг хүн намайг чиглэн айсуй… Зулцэцэг! Дэмий юм мөрөөдсөөр байгаад нөгөө хий үзэгдэл гэдэг нь болж байгаа юм болов уу? Нүдээ анилаа. Нээлээ. Гараараа арчлаа. Үгүй… Яриангүй мөн. Зугатаалтай биш. Дэвтрээ цамцныхаа дотуур нуучихаад хүлээж суув.
-Сайн уу? Бөхмөрөн
-Сайн.
-Чи өдөр бүр шахам энд ирэх юм. “Ямар ажигч юм бэ. Аль эсвэл ганц намайг онцгойлж хараад байна уу? Арай ч даа… Тэнэг толгой…”
Зулцэцэг миний дэвтэр нуучихаад сууж байгааг мэдчихвэл дотор нь юу бичээстэйг бүгдийг цээжээр хэлчих юм шиг санагдан нуруу руу хүйт оргин чимээгүй суусаар байв. Тэр толгой нь үл мэдэг шарласан урт ногоо таслан тас тас хазалж хэсэг бодлогошрон сууснаа.
-Танай нутаг сайхан юм. Тэгэхдээ би хотоо санаад байна гээд уйлчихав.
-Би мэл гайхан уйлсан дүүгээ аргадах чихэр олох гэж сандарсан ах шиг учраа олж ядав.
Зулцэцэг дорхноо нулимсаа арчин тайвширсан бололтой үсээ мөрөө давуулан шидээд алсыг ширтэн,
-Чи бас удахгүй том болоод сургууль гээд нэг тийшээ явахаараа нутгаа, гэр орон, аав ээжээ санана даа.
-Саналгүй яахав.
“Том болоод гэнэ шүү”. Би энэ үгэнд гомдлоо. Зулцэцэг сэтгэлээ тэнийтэл хууч дэлгэх гэсэн юм шиг зөндөө их юм ярьж гарлаа.
Тэр аравдугаар ангиа хоёр сайнтай төгсөөд эдийн засгийн дээд сургуульд орсон гэнэ. (Би түүнийг монгол хэлний ангийнх гэж боддог байсан юм). Аав нь хотын нэг үйлдвэрийн газарт инженер, ээж нь хүний их эмч. Гурван дүү, нэг ахтай. Бага дүү нь түүнтэй их адилхан, цэцэрлэгт явдаг жаахан охин бий гэнэ.
-Би тэр дүүдээ хэнээс ч илүү хайртай. Дүү минь надаас ерөөсөө салж үзээгүй, дандаа өвөрт минь унтдаг. Хичнээн ч оройтсон ганцаараа намайг хүлээгээд шомбойтол сууж байна. Сангийн аж ахуйд явах өдөр учиргүй их уйлан хамт явна гэхээр нь эгч нь орой буцаад ирнэ гэж худлаа хэлээд үлдээчихсэн. Яасан их санаж байгаа бол гээд дахиад л уйллаа.
Зулцэцэг урьд өмнө нь хотоос гарч үзээгүй гэнэ. Би түүнийг сонсоод их гайхлаа. Урьд нь хотын хүүхэд малын бараа хараагүй гэхийг сонсоод “хотын цагаан гартан” гэж дургүйцдэгсэн. Би Зулцэцэгийн яриаг сонсоод л хүн бүр ижилгүй, хүлэг болгон жороогүй” гэж үнэн юм даа гэж бодлоо. Жишээ нь Бурмаа.
Хэдийгээр тэр Угтаалын унаган хүүхэд, малчин айлын охин ч гэлээ сургууль төгсөв үү, үгүй юу нүд, амаа будан, багш нартайгаа ч бараг мэндэлхээ больсон. Үргэлж гоёж гангалан эцгийн хөрөнгөөр туйлан өөдтэй бүхнийг олж өмсөнө. Залуучуудыг дагуулан хуйлруулж, том алаг нүдээ сэрвэлзүүлэн алхаж гишгэх нь хүртэл өөр шүү. Хөнгөн зантайдаа л нөгөөх бүргэд хамартыг дагаад явсан даа. Гэтэл Зулцэцэг шал өөр. Энэ хоёр насаар бол яг адил даа.
Би Зулцэцэгт Угтаал нутгийнхаа тухай баахан ярив. Харин энэ яриа маань яагаад ч юм тарианы, тал нутгийн эзэн тариачдын тухай яриа болж хувирлаа. Болдогсон бол Зулцэцэгийг аавынхаа бригадад аваачихсан. Их ажлын дараа урт ширээний ард зэрэгцэн суугаад хооллож байгаа тариаланч эрсийн хөгжүүн яриаг сонсож, тэдэнтэй хамт шинэ талх, шинэ ногооны шөлийг нь амтлан суухад хичнээн сайхан гээч. Тариан талбайд бол бүр ч гоё. Комбайны гишгүүр дээр зогсон бариулаас нь чанга атгаж замын нугачаанд дэндэгнүүлсээр талбайн зах руу ороход гэнэт хүчит сэлүүр эргэлдэн тариан түрүү шаагина. Эхлээд аймаар сүртэй гэдэг нь жигтэйхэн. Дасаад ирэхээр гарын атгалт сулран, хөлөрсөн бие тавигдаад бахархах сэтгэл төрнө.
Тарианы өндөр нам, өтгөн шингэн, газрын нугачаа бүрд аварга хөлгийнхээ хурд хүч, анги хэсгийнх нь эргэлт бүхнийг тохируулан яваа тариачин эрийн хурдан шалмаг хөдөлгөөнийг бишрэн хүндэлнэ. Тэгэхдээ энэ бүхнийг сонсох биш нүдээрээ харж, бие сэтгэлээрээ мэдрэхэд л ойлгоно доо..
Зулцэцэг намайг техник мэргэжлийн сургуульд сурахаар хот орох гэж байгааг сонсоод Улаанбаатарын тухай, тэр ч байтугай хотын залуучуудын дунд одоо ямар дуу их дэлгэрч байгаа тухай хүртэл ярив. Тэгснээ.
-Чи бүжиг хийж чадах уу гэлээ.
-Үгүй гэвэл тэр ухасхийн босч ганцаараа амандаа дуу аялан бүжиглэж гарав.
-Алив босоод ир! Би чамд зааж өгье. Би дахиад “үгүй” гэлээ. Гайтай дэвтэр ардаа нуусандаа саяхан гэрийн гадаа хадаасаар тэлээд татчихсан хэдэн зурмын арьсыг маань Данигаа хөгшний зөнөг халтар талхлаад хаячихсанаас илүү харамсав.
Зулцэцэг урам нь хугарсан бололтой өвдгөө тэвэрч суугаад алсыг ширтэв. Тэр чухам юу бодож суугаа бол? Энэ мөчид Зулцэцэг надаас хоёр гурав эгч, амьдралынхаа анхны алхмыг хийсэн оюутан биш, миний дүү жижигхэн охин мэт санагдав. Тэгээд түүнийг өөрийнхөө хайртай дүү шиг өхөөрдөн хайрлаж хөхөөн баясгамаар санагдлаа. Гэвч надад эмэгтэй дүү, тэр ч байтугай эгч ч байхгүй болохоор чухам хэрхэн энхрийлдгийг би төсөөлөхгүй байлаа.
Ийнхүү Зулцэцэг бид хоёр өөр өөрийнхөө бодолд автан удтал сууснаа анзаарсангүй. Гар бөмбөгийн талбайд “цохь, хаалт” хэмээн тоглоомондоо улайрсан оюутнуудын огцом дуу намжин саамандаа оройтож тугалдаа яарсан үнээний хаа нэг мөөрөх, хоол цай, гэр орноо мартан тоглоомондоо умартсан хүүхдээ дуудах эх, эцгийн дуугаар үдшийн бүрийд умбах үед бид буцаж алхлаа.
Энэ мөчид Зулцэцэгийг цоморлогоо нээсэн цэцэг шиг нас бие гүйцсэн хөөрхөн хүүхэн гэж тооцон, түүний гоолиг тэгш нуруу, томбогор хоёр хөх, шөнтгөр хөөрхөн хамар, эрүүн дээрх жижигхэн хар мэнгэ тэргүүтнийг нь санан санан мөрөөддөг тэнцвэргүй дурлал маань хамгаас ойр дотно ах, дүү, хүүгийн сэтгэлээр хайрлан, үргэлж хүндэтгэн, түүний төлөө юу ч хийхэд бэлэн итгэлтэй хүн маань гэсэн хачин хайр хүндэтгэлтэй давхцан, тэмцэн догдолж байв.
Тэдний байр луу дөхөж ирсэн хойно дулаан биеийн бүлээн амьсгал шингэсэн дэвтрээ суга татан,
-Зулцэцэг ээ! Би чамд үүнийг … гээд сарвайлаа. “Зохиосон юм” гэсэн үг хоолойд тээглэн үлдэв. Дэвтэр гараас дөнгөж хөндийрмөгц зүрх догдлон, харсан зүг рүүгээ эрчээрээ хурдалмаар байвч “чи эр хүн шүү дээ” гэсэн далдын нэг хүч намайг арай ядан барьж байв. Гэртээ ирээд би удтал тайвширч чадсангүй. Нүүр халуу шатан, зүрх цээж дэлбэ татах гэсэн юм шиг хүчтэй цохилж ичих, догдлох хослон нойр хулжлаа.
* * *
-Босоорой? Бос хүү минь.
Нар дээр хөөрчээ. Нүд гялбам хурц туяа цонхоор гийгүүлнэ. Яагаад ингэж унтсаныхаа учрыг олох гэж нүдээ нухлан суутал аав:
-Хурдан бос, юмаа бэлд. Сангийн аж ахуйн Рагчаа жолооч сэлбэг авахаар хот орох гэнэ. Аваад явъя гэсэн гэв.
Би хувцсаа өмсөөд шуудхан оюутны байр луу гүйлээ. Дөхөж ирсэн хойноо зог тусав. Өчигдөр оройны явдал сэтгэлд зураг мэт зурайн бууж, Зулцэцэг рүү ингээд шуудхан яваад оччих эрхгүй юм шиг санагдлаа. Эргэлээ… Надад бас уулзалгүй явчих эрх байхгүй шүү дээ. Хайр сэтгэл гэдэг гагцхүү жаргал биш бас зовж шаналахын нэр ажээ. Ороод юу гэж хэлэхээ бодлоо. Юу ч гэж хэлсэн шал тэнэг, ямар ч утга учиргүй болох юм шиг санагдана.
Зулцэцэг өглөөний сэрүүнд жихүүцсэн бололтой хэлхгэр, хар өнгөтэй хөвөнтэй цамц өмсөж, улаан ноосон алчуураар толгойгоо битүү ороочихсон гал зууханд ганцаараа төмс арилгаж суув.
-Зулцэцэг ээ би өнөөдөр явлаа.
Тэр юу ч хэлсэнгүй. Доош харан төмс арилгасан хэвээр л сууна. Дараа нь арилгасан төмсөн дээрээ ус хийн пийшин дээр тавьчихаад нойтон гараа удаан арчив. Би зогссоор байв.
Энд маш удаан, бүр өдөржингөө зогссон мэт болж, сэтгэл давчдан болдогсон бол гараад л толгой хандсан зүг рүүгээ гүйчихмээр байлаа. Гэхдээ тэгэхгүй. “Хамаагүй зогсоод бай, хэдий болтол зогссон ч хамаагүй” гэж нөгөө далдын ухаантан шивнэх шиг.
-Өнөөдөр үү?
-Тийм ээ.
-Би ч бас сонинтой. Маргааш тогооч хийхээ больж, үтрэм дээр ажилладаг болно. Хийж үзээгүй ажил сонин шүү дээ гэснээ “Алив би чамайг үнсье” гэв.
Би доошоо харлаа. Тэр намайг эг маггүй, эв хавгүй атлаа халуун дотноор хацар нүүрийг минь дахин дахин үнсэв. Түүний үнсэлтэд зөвхөн эгч хүний энхрий хайр л байсан… Би түүний цээжинд толгойгоо наахад бүх биеийн гижиг хүрэх шиг болж нүдэнд нулимс эргэлдэв.
* * *
Тэр цагаас хойш олон жил өнгөрчээ. Би нэртэй цуутай найрагч, алдраа өргөсөн тариаланчийн аль нь ч болсонгүй. Гэвч би хааяа тэмдэглэлийнхээ дэвтэрт шүлэг бичдэг л юм.
Аав минь надад “Миний хүү ямар мэргэжилтэй хүн болох нь хамаагүй. Хүний хүсэл жолоогүй гэдэг. Аяыг нь дагаарай. Тэгэхдээ өсөж өндийсөн газар шорооноосоо холдож болохгүй” гэж ярьдагсан. Тэр үед би энэ үгний нарийн учрыг олдоггүй байжээ. Үнэндээ бол хооллож ундаалж, хүний зэрэгт хүргэсэн өгөөж баян энэ нутгаасаа битгий яваарай гэж захиж байсан хэрэг. Би аавынхаа захиасыг биелүүлсэн.
Техник мэргэжлийн сургууль төгсөж гагнуурчин болоод Угтаалдаа буцаж ирсэн. Арван жил ижил дасал болж занг нь андахаа больсон гагнуурын муу “САК” мотортойгоо тааралдсан унаанд дайгдан олон хавар, олон намрыг ардаа хийж Аадгайн даваа, Талын уул, Бор хужир, Цээл, Ятуут гээд сангийн аж ахуйн тасаг, бригад, талбай бүхнийг хэрэн замын нугачаа, газрын өө сэвийг хүртэл андахаа больж дээ.
Аавыгаа өөд болсон жил тракторчин болно гэж зүтгэсээр Цагаан хөтөлийн бригадад очлоо. Сангийн аж ахуйн дарга нар эхлээд дориун сайн гагнуурчнаа бригадад өгөөд яахав гэж нэлээд дургүйцсэн боловч нэг их хориглоогүй шүү. Аавынхаа үйл хэргийг үргэлжлүүлэг гэж бодоо биз дээ. Өнгөрсөн жил хөдөө аж ахуйн дээд сургуульд эчнээгээр орсон. Оройгоор арав төгсөн, тэгээд ч сургууль номын мөрөөс хөндийрчихсэн болохоор хэцүү л байна. Гэвч ааваасаа дутахгүй тариаланч болъё гэж зүтгэх юм даа.
Сайн тариаланч болоход дадлага туршлага, эрдэм мэдлэгийн аль аль нь хэрэгтэй. Тэгэхдээ газар шороогоо, ургуулж байгаа тариа будаагаа хайрлах онцгой хайр бүр их хэрэгтэй. Аавын минь энэ хайр хүнийг хайрлах ариун хайраас нь ундардаг байсан юм.
Хүний амьдралд олон юм өөрчлөгдөх ажээ. Зан араншин, нас үс, ажил төрөл, явдал суудал нь хүртэл. Бүлээн салхи үлээсэн зуны сүүл сарын тэр нэг орой Зулцэцэгтэй хамт ярилцан суусан энэ л толгой дээр би жил бүрийн намар тарианд гарахын өмнө гарч, удаан сууж элдвийг эрэгцүүлэн боддог юм даа.
… Охин маань талын анхилуун цэцэг зөндөөнийг түүгээд хөшөөний дэргэд очлоо. Тэр өөрөөс нь өчнөөн өндөр тэр хөшөөн дээр товойлгон хийсэн охидын дүрсийг харан зогссоноо “нэг, хоёр, гурав … зургаа … бишээ” хэмээн цэцгээ өлмийд нь нандигнан тавиад дахин өлийн зогсоод тоолж гарлаа.
Арван жилийн өмнө энэ толгойг зорьж ирдэг хүн ховор байсан. Одоо энд хүн, машины хөлөөр зам гарчээ.
Талд ургасан цэцэг шиг өнгөжин жавхаажиж, өргөжин тэлсэн Угтаалын төв өнгө хослон байна. Заримдаа өөрөө эрийн цээнд хүрсэн эцэг хүн биш нөгөө л мөрөөдөмтгий зантай сургуулийн сурагч, надтай хамт бас оюутан охин Зулцэцэг өвдгөө тэврээд алсыг ширтэн бодлогоширч суух шиг санагдана. Шинэ барьсан үтрэмийн хажууд оюутнууд бөмбөг тоглон, тэртээ урьд дэнж дээр Балбар гуайнх бас л гүү барьчихсан, том цагаан гэрийнх нь хаяа сөхөөстэй харагдана.
Гүүний зэлнээс баруунтай нэг эмэгтэй хоёр хүүхэд дагуулаад тугал эргүүлж явна. Сумын наадмын дэвжээ, Угтаал нутгийг доргиулсан бүргэд хамартыг дагаад явсан хөөрхөн хүүхэн Бурмаа намайг техник мэргэжлийн сургууль төгссөн жил дагуул хүүхэдтэй буцаж ирсэн.
Түүнийг тэр жил оргоод явчихад нь би бараг үзэн ядаж байсан байх. Одоо бол Бурмааг өрөвдөх юм. Залуу насны омголон сэтгэл, гоё сайхандаа шатаж явахдаа Бурмаа амьдралын том алдаа хийсэн. Хэдийгээр олон жил өнгөрсөн ч тэр сайхан хүүхэн хэвээрээ. Харин түүний хөнгөн зан ор сураггүй алга болж намба төрх суужээ. Бурмаа одоо болтол хүнтэй суугаагүй. Анхны гал халуун, гашуун дурлалаа мартаж чаддаггүй юм болов уу даа?
Зулцэцэг. Би одоо түүний хөшөөнийх нь дэргэд сууж байгаа шүү дээ. Толгойн орой дээр уужим тэнгэрийг баганадаж Халиугчин, Заамар, Хар, Цагаан чулуут, хаанахын ч замаар Угтаалыг зорьсон хүнд хамгаас түрүүнд харагддаг өндөр сүрлэг хөшөө бий. Энэ бол тэр жилийн намар улангассан их түймрээс арвин их тариаг хамгаалан амьдрал жаргал, амтат талхны дээд алтанхан түрүүг цээжээрээ халхлан унасан эрэлхэг хонгорхон, булбарай баатарлаг охидын дурсгалд зориулсан хөшөө.
Угтаалд болсон их түймрийн тухай Улаанбаатарт анх очсоныхоо дараахан сонсоод Зулцэцэг зүрхэнд харван орж, өдөр хоног урагшаа ахихаа больж билээ.
Уужим тал хөр цасанд дарагдан, шарх сорвио нууж, амгалан тайван нойрсон байсан тэр өвлийн дүн хүйтэнд мөн л энэ толгойг зорин сэтгэл зүрхэндээ уйлж, уур манан савсуулсаар толгой нүцгэн гүйж ирэхэд өвлийн сүүмгэр тэнгэртэй чац булаалдах гантиг чулуун хөшөө, Зулцэцэг, хөөрхий охидын нэр, ертөнцөд мөнхөрсөн он “1966” гэсэн тоо, тэдэнд зориулсан эх орон, үеийнх нь нөхдийн халуун сэтгэлийн үгс… энэ бүхэн аймшигт нэг түүхийг өгүүлэх мэт болсон юм.
…Үхлийн өөдөөс сөрж яваагаа үл мэдэн дуу дуулан, сайхан үс, нимгэн алчуураа дэрвүүлэн машин дээр яваа охид… Гал утаа… Үхлийн муухай халуун… Давчидсан сэтгэл… Сүүлчийн мөч… бараан тэнгэр… Дараа нь… дараа нь уй гашуу, үер шиг их нулимс, гашуудлын хөгжим…Мартагдашгүй сургамж…
Энэ бүхнийг олон хүний амнаас эвлүүлэн сонсож санаандаа ургуулан дүрсэлж, зүрхэндээ, оюун ухаандаа хоногшуулжээ…
Ай эх орон минь! Зулцэцэг шиг, энэ охид шиг хүний дээд эрхэм үйлстэн ард олны маань дунд олон бий. Тийм хүмүүсийг санан дурсаж, хайрлаж явна гэдэг сайхан юм.
-Аав аа! Явъя.
Охин маань гараас чангаан зогсч байлаа. Тэнгэрийн хаяа улайран, шувууд тогтуун шулганан жиргээд маргааш сайхан өдөр болох нь ээ.

1979 он



( Сэтгэгдэл бичих? | Өгүүллэг | Оноо: 0/0 | Өгүүллэг )


Танд энэ агуулга таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй.


Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.



Уншигчдын оруулсан сэтгэгд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу.
Санал сэтгэгдэл

 
Санал асуулга
Та онлайн номын дэлгүүрээр хэр их үйлчлүүлэх вэ ?
Байнга
Нилээд
Хааяа
Цөөн
Үгүй
Санал асуулгын дүнг үзэх

Ном

Шуурайн Солонго: Гималай

Шуурайн Солонго: ТООРОЛЖИН

Ш.Сундуйжав : Үүр цайж байна

Э.Үржинханд : Хос ном мэндэллээ

Б.Болдсүх : Таг мартсан тангараг

Ч.Дагмидмаа


Гишүүн
Хэрэглэгчийн нэр

Нууц үг

Та манай гишүүн болохыг хүсвэл энд дарна уу.

t
Одоо онлайнд 62 зочин 0 гишүүн байна.


Мэдээлэл оруулах

Та бүхэн өөрсдөө шүлэг, өгүүлэл оруулахыг хүсвэл энд дарж нэмж болно.

Та монгол гарын драйвэр ашиглан бичээрэй. Оруулсан мэдээллийг админ үзээд идэвхжүүлнэ.

Санал хүсэлтээ илгээх
Хайлт


Зургийн цомог

Ёл хад
YolHad_28.JPG
Хэмжээс: 700x525 66k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 3022


khuv5-007.JPG
Хэмжээс: 600x450 49k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 2577

Ц.Баттулга Зотон, тос 50x50
Үнэртэн цэцэгс
Хэмжээс: 598x600 181k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 3594


Агуулга
Баасан, 2019.03.15
· Б.Энэбиш : Одот тэнгэрт цаасан шувуу хөвнө ...
· Б.Энэбиш : Шүлэг шүтээн
· Б.Энэбиш : Хориг тавьсан хайр
· Б.Энэбиш : Бодлын хөврөл
· Б.Энэбиш : Оршихуйн орчил
· Ш.Цэцэг-Өлзий : Ээжээ би Таныгаа санаж байна
Пүрэв, 2019.03.14
· Д.Урианхай : СҮҮЛЧИЙН ХУНДАГА... Анд Б.Лхагвасүрэнд
· Өвгөдийг битгий шоол
Лхагва, 2019.03.13
· Чингис хааны алтан сургаалиас
Мягмар, 2019.03.12
· Тогтохын Цацралт : Тал саран /Өгүүллэг/
· Соёрхын Пүрэвсүрэн : Балдан өвгөн
· Ч.Бэлгүтэй : Охидын гоо үзэгслэн оддын адил гэрэлтээгүй бол ...
· Батсамбуугийн Энэбиш : Нүгэл бол ,бурхдын зүүлгэсэн нүгэл
· Шуурайн Солонго зохиолчийн ГИМАЛАЙ номыг сэтгэгдэл
· Шуурайн Солонгын ГИМАЛАЙ туужийн хэсгээс....
· “Ээждээ захидал бичээрэй” уралдаанд дэд байрт шалгарсан захидал
Даваа, 2019.03.04
· Дотоод ертөнцийн урсгал
Бямба, 2019.03.02
· Одтой шөнө
Пүрэв, 2019.01.17
· Бөхийн Бааст намтар уран бүтээл
Баасан, 2019.01.11
· Б.Цоожчулуунцэцэг : БУЛАНГИЙН ЗОГСООЛ
· С.Дамдиндорж : ГУРВАН ХЭМЖЭЭС
· Т.Бум-Эрдэнэ : ОЛОН БОЛООРОЙ (өгүүллэг)
Даваа, 2019.01.07
· Б.Баттулга - Мөнгөн шөнө
· Б. Баттулга : Гүн ухааны сүлжээ бодролууд
Лхагва, 2018.12.19
· Шаравын Сүрэнжав : Тэнгэрийн хүү
Пүрэв, 2018.12.06
· Н.Энхтэнгэр : Бурхнаас гуйсан нүгэлтэй хүсэл
Лхагва, 2018.12.05
· Соёрхын Пүрэвсүрэн : Үрийн буян
· Соёрхын Пүрэвсүрэн : Үйлийн үр
Бямба, 2018.12.01
· Тогтохбаярын Хонгорзул : Хайртай гэж хэлээч
Мягмар, 2018.11.27
· Байгалмаа Цэнд : Сэтгэл сохорсон байж хайрт минь (2)
· Байгалмаа Цэнд : Сэтгэл сохорсон байж хайрт минь (1)
· Намсрайн Чинзориг : “Дуусгаж амжаагүй захидал”
· М.Цэемаа : Маарамба
Пүрэв, 2018.11.22
· Шагж Гэлэн : Би гөлөг
Лхагва, 2018.11.21
· Да.Жаргалсайхан : ХЭРҮҮЛЧИЙН ДАМЖАА
· Д.Сумъяа : Хүслийн биелэл
· Д.Долсүрэн : ХАНИА БҮҮ ГОМДООГООРОЙ
Баасан, 2018.10.19
· Баатарцогтын Сайнбилэг : ГАЛЫН ХАЙЧ
· Н.Найданбат : Уулзах л ёстой учрал
· Н.Урангоо : Айлгүй эмээ минь дээ аавыг минь битгий гомдоогоорой

Та сараа сонгоно уу


Санал хүсэлт

Нэр:

Э-шуудан:

Санал хүсэлт:



Хажууд нь хүмүүн мишээн гэрэлтэхэд Халиун дэлбээгээ дэлгэн баярладаг Инээхийг хүртэл эсэндээ мэдрэх Ижий сүнстэй Сарнай цэцэг
© Copyright 2005-2019 Biirbeh.MN.
     All rights reserved.
By Bataka
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Утас : 976-99076364
И-мэйл :info@biirbeh.mn